TUẦN 1
BÀI 1
TIẾT 4 SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH


YÊU CẦU:
Giúp HS biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh.

PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:
Sách giáo khoa + sách giáo viên (lớp 8; 9)

LÊN LỚP:
1/ Ổn định:
2/ Bài cũ:
Gv kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của HS.
3/ Bài mới:
GV: Cho Hs ôn lại những kiến thức về thuyết minh
H: Thế nào là văn bản thuyết minh? Văn bản thuyết minh có những tính chất gì? Nó được viết ra nhằm mục đích gì? Cho biết phương pháp thuyết minh thường dùng.













GV: Gọi Hs đọc văn bản “HẠ LONG – ĐÁ VÀ NƯỚC”
H: Văn bản này thuyết minh đặc điểm của đối tượng nào?
H: Văn bản có cung cấp được tri thức khách quan về đối tượng không? Văn bản đã vận dụng những phương pháp thuyết minh nào là chủ yếu?
H: Ngoài các phương pháp thuyết minh được sử dụng trên, văn bản còn được sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Hãy chỉ ra cụ thể những chi tiết có sử dụng nghệ thuật đó. (Hs thảo luận tìm ra tất cả các nghệ thuật được sử dụng trong văn bản. Nếu cảm thấy Hs trả lời khó khăn Gv có thể gợi ý
Gv gợi ý: Vấn đề Sự kì lạ của Hạ Long là vô tận được tác giả thuyết minh bằng cách nào? Ví dụ, nếu như chỉ dùng phương pháp liệt kê: Hạ Long có nhiều nước, nhiều đảo, nhiều hang động lạ lùng thì đã nêu được “sự kì lạ” của Hạ Long chưa? Tác giả hiểu sự “kì lạ” này là gì? Hãy gạch dưới câu văn nêu khái quát sự kì lạ của Hạ Long. (Chính nước … có tâm hồn)
H: Tác giả đã sử dụng biện pháp tưởng tượng, liêng tưởng như thế nào để giới thiệu sự kì lạ của Hạ Long? ( - Nước tạo
nên sự di chuyển theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc. – Tuỳ theo gốc độ và tốc độ di chuyển của du khách, tuỳ theo cả hướng ánh sáng rọi vào các đảo đá, mà thiên nhiên tạo nên thế giới sống động, biến hoá đến lạ lùng, …
H: Em hãy nhận xét xem một văn bản có sử dụng biện pháp nghệ thuật so với một văn bản thuyết minh không được sử dụng biện pháp nghệ thuật như thế nào? (Tác giả đã trình bày được sự kì lạ của Hạ Long chưa? Trình bày được như thế là nhờ vào biện pháp gì? ( Gv cho Hs đọc ghi nhớ).
H: Theo em có phải là thuyết minh cho đối tượng nào ta cũng sử dụng những biện pháp nghệ thuật như trên không?




TÌM HIỂU VIỆC SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH:
1/ Ôn tập văn bản thuyết minh:
-Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân … của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích.
- Để bài văn thuyết minh có sức thuyết phục, dễ hiểu sáng rõ, người ta có thể sử dụng phối hợp nhiều phương pháp thuyết minh như: Nêu định nghĩa, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, so sánh , phân tích, phân loại …
2/ Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật:
- Đối tượng thuyết minh:
Sự kì lạ của Hạ Long:
* Chính nước làm cho đá sống dậy…
có tri giác, có tâm hồn. ( Nhân hoa.ù








* Nước tạo nên sự di chuyển và khả năng di chuyển theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc.
* Tuỳ theo gốc độ và tốc độ di chuyển của du khách … biến hoá đến lạ lùng
( Tưởng tượng, liên tưởng

( Đối tượng được thuyết minh hiện lên rõ ràng sâu sắc hơn.
( Ghi nhớ:
Sách giáo khoa/13



LUYỆN TẬP:
1/ HS đọc văn bản “Ngọc Hoàng xử tội ruồi xanh” – Lần lượt trả lời câu hỏi SGK:
a/ Có thể xem truyện vui có tính chất thuyết minh hay là một văn bản thuyết minh - Yếu tố thuyết minh và yếu tố nghệ thuật kết hợp rất chặt chẽ:
+ Tính thuyết minh thể hiện ở chỗ giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống: Những tính chất chung về họ, giống, loài, về